Ахсынньы 6 күнүгэр – Адыаччытааҕы Култуура уонна спорт киинигэр өрөспүүбүлүкэ, оройуон, нэһилиэк олоҕор, чуолаан оҕо иитиитигэр улахан кылаатын уурбут Адыаччытааҕы “Кэскил” оҕо уһуйаана 65 сыллаах өрөгөйдөөх үбүлүөйүн бэлиэтиир дьоро киэһэтэ үөрүүлээх быһыыга-майгыга ыытылынна. Бу кэрэ бэлиэ түгэҥҥэ оҕо иитиитигэр өр сылларга эҥкилэ суох, үтүө суобастаахтык үлэлээн ааспыт бары үлэһиттэри, ыраахтан-чугастан анаан-минээн кэлбит, билиилэрин-көрүүлэрин оҕоҕо анаабыт убаастыыр, ытыктыыр аҕам саастаах биир идэлээхтэри, бу кэмҥэ үрдүк таһаарыылаахтык үлэлии-хамныы сылдьар эдэр кэскиллээх иитээччилэри кытта уһуйаан бары үлэһиттэрин эҕэрдэлээтилэр да чиэстээтилэр.
Нэһилиэк дьоно уһуннук долгуйа кэтэспит уһуйаан үбүлүөйдээх дьоро киэһэтэ икки чааска арахсан тэрилиннэ. Киэһэни саҕаланыаҕыттан түмүктэниэр диэри үс көлүөнэ иитээччилэрэ иилээн-саҕалаан ыыттылар. Ол курдук, аҕам саастаах көлүөнэттэн – 40 сыл ыстаастаах, үрдүк үөрэхтээх иитээччи, СӨ үөрэҕириитин ситимин бочуоттаах бэтэрээнэ, СӨ үөрэҕириитин туйгуна, үлэ бэтэрээнэ Галина Егорова. Иккис ыытааччы орто саас көлүөнэттэн – 37 сыл ыстаастаах, үрдүк үөрэхтээх иитээччи, СӨ үөрэҕириитин туйгуна, РФ уопсай үөрэхтээһинин бочуоттаах үлэһитэ Наталья Юмшанова. Уонна үһүс ыытааччы эдэр саас көлүөнэттэн — 12 сыл ыстаастаах эдэр кэскиллээх аныгы кэм иитээччитэ Ольга Чирикова.
Эҕэрдэни кытта чиэстээһин чааһын оройуоннааҕы үөрэх салалтатын салайааччытын солбуйааччыта Иван Попов арыйда. Бастатан туран, бу күн оройуоҥҥа атын эмиэ суолталаах тэрээһиннэр тэҥҥэ ыытылла туралларыттан элбэх салайааччы сатаан кыайан кэлбэтэҕин туоһулаата уонна наҕараадалааһыны саҕалаата. Наҕараадалааһын оройуон баһылыгын бочуоттаах грамотатын туттарыытыттан саҕаланна. Ол курдук, бочуоттаах суругу күн бүгүҥҥэ диэри үлэлии сылдьар уһуйаан киэн туттар иитээччилэрэ – Лена Потапова, Наталья Юмшанова уонна номнуо уһуйааҥҥа 40 сылын үлэлии сылдьар өр кэмнэргэ иитээччи көмөлөһөөччүтэ быһыытынан, күн бүгүн повар көмөлөһөөччүтэ Лена Цыпандина туттулар. Оройуон үөрэҕин салалтата анал бэйэтин “Эдэр эрэл” диэн бэлиэтин эдэр инникилээх иитээччи Варвара Стручкова ылла. Оттон бочуоттаах сурукка өр сыллаах үлэтин иһин иитээччи көмөлөһөөччүтэ Мария Анисимова уонна музыкаҕа салайааччы Тамара Чирикова тигистилэр. Ону кытта махтал суруктары минньигэс астаах уһуйаан повара Люция Горохова уонна иитээччи көмөлөһөөччүтэ Мария Ефимова ыллылар. Салгыы оройуоннааҕы үөрэх үлэһиттэрин профсоюһун аатыттан бочуоттаах суругу уһуйаан салайааччыта Константин Каженкин, иитээччилэр Варвара Стручкова, Ольга Чирикова уонна музыкаҕа салайааччы Тамара Чирикова туттулар. Маны таһынан оройуоннааҕы дьокутааттар сэбиэттэрин бэрэссэдээтэлин аатыттан махтал суругу күн бүгүн нэһилиэккэ дьокутаатынан сылдьар уһуйаан салайааччыта Константин Каженкин уонна музыкаҕа салайааччы Тамара Чирикова ыллылар.
Оройуоннааҕы үөрэх салалтатыттан Иван Попову таһынан дьоро киэһэҕэ оройуоннааҕы үөрэх салалтатыгар хаһаайыстыба уонна техническэй бааза отделыттан сүрүннүүр специалист Василий Потапов кыттыыны ылла. Василий Потапов эҕэрдэтин кытта үбүлүөйдээх уһуйааҥҥа салалтатын аатыттан музыка эйгэтин аныгы техникатын – сабвуферы бэлэх уунна.
Уһуйаан салайааччыта Константин Каженкин буоларын курдук дьоро киэһэҕэ мустубут бары ыалдьыттарын, үлэһиттэрин эҕэрдэлээтэ. Эҕэрдэ кэннэ ааһан эрэр сыл ааспыт ыйыгар нэһилиэк дьокутааттарын сессияларыгар ылыммыт быһаарыыларын иһитиннэрдэ. Ол курдук, оҕо уһуйаана кэлэр саҥа сылтан үбүлүөйдээх тэрилтэҕэ 35 сыл устата эҥкилэ суох салайааччы быһыытынан, үөрэҕирии эйгэтигэр 60 сыл устата үлэлээбит – Дьааҥы оройуонун уонна Адыаччы нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо Христина Корнилова аата иҥэриллиэхтээҕин туһунан сырдатта. Онтон хас биирдии күн бүгүн үлэлии сылдьар, уһуйаан үлэтигэр-хамнаһыгар улахан ситиһиитинэн, өр сыллаах үлэтинэн бэлиэ хаалларбыт бар дьоҥҥо бүгүҥҥү бэлиэ күнү туоһулуур уһуйаан эҕэрдэ суруга, анал сэмэй бэлэҕэ туттарылынна.
Адыаччы нэһилиэгин аҕа баһылыгын солбуйааччыта Саргылаана Стручкова уһуйааҥҥа үлэлэрин-хамнастарын аҕыйах сыллааҕыта саҕалаабыт бары эрэли үтүө тыллары кытта инникилээх дьоҥҥо – хаһаайыстыба сэбиэдиссэйигэр Вера Потаповаҕа, иитээччигэ Декабрина Андрееваҕа, уйулҕаһыт Надежда Гороховаҕа, иитээччи көмөлөһөччүлэригэр Василина Слепцоваҕа, Марианна Слепцоваҕа, Лена Стручковаҕа, оробуочайга Василий Стручковка, кастеляншаҕа Галина Стручковаҕа уонна тас үлэһиккэ Саян Гороховка махтал суруктарын кытта Адыаччы нэһилиэгин 100 сыллаах үбүлүөйүгэр оҥоһуллубут анал бэлэҕин туттарда. Онтон уһуйааҥҥа бэйэтигэр үлэҕэ-хамнаска улахан туһалаах саҥа принтер атыылаһарга сертификат бэлэх уунна.
СӨ үөрэҕииритин туйгуна, “Дьааҥы оройуонун үөрэҕириитин сайдыытыгар кылаатын иһин” анал бэлиэ хаһаайката, В.С. Чириков аатынан Адыаччы орто оскуолатын директора Людмила Потапова төлөннөөх эҕэрдэтин кытта уһуйааҥҥа хаһаайыстыба өттүгэр солбуллубат үөһэ ыттар тэрили туттарда. Оскуола аатыттан оҕо тэрилтэлэригэр икки өттүгэр төрөппүт ырыа аргыстаах, талааннаах Хаарчаана Горохова эҕэрдэ ырыатын ыллаата.
Дьааҥы киэн туттар ырыаһыта, мелодиһа, суруйааччыта, суруналыыһа, Дьааҥы оройуонун уонна Адыаччы нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо, Адыаччытааҕы Култуура уонна Спорт киинин специалиһа Раиса Чирикова эҕэрдэ суругу кытта бэлэх быһыытынан харчынан сертификаты туттарда уонна эҕэрдэтин дьоһуннаах ырыанан түмүктээтэ.
Адыаччытааҕы олохтоох библиотекатын сэбиэдиссэйэ, СӨ култууратын туйгуна, өрөспүүбүлүкэҕэ 2019 сыл түмүгүнэн “Тыа библиотекаларын бастыҥ үлэһитэ” анал аат, 2022 сылга “Дьааҥы оройуонун бастыҥ библиотекаря” анал бэлиэ хаһаайката Любовь Горохова истиҥ тыллардаах эҕэрдэтин кытта кэлэр саҥа сыл халаандарын уонна уһуйааҥҥа оҕону кытта үлэҕэ наадалаах остуол оонньуутун туттарда.
Умнуллубат мааны киэһэни ылбаҕай ырыаларынан, нарын үҥкүүлэринэн уһуйаан иитиллээччилэрэ, иитээччилэр ырыаҕа ансаамбыллара, иитээччи көмөлөһөөччүлэрин үҥкүүгэ бөлөхтөрө уонна чаҕылхай ырыаһыт Гаврил Акимов киэргэттилэр, сэргэхсэттилэр.
Үбүлүөйдээх киэһэ иккис чааһынан – кинигэ сүрэхтэниитэ буолла. Ол курдук, соторутааҕыта уһуйаан салалтата Дьокуускайдааҕы “Алта” кинигэ кыһатыгар анаан-минээн бэлиэ сылыгар урукку да билиҥҥи үлэһиттэртэн ахтыылардаах, эҕэрдэлэрдээх уонна уһуйаан кэнники сылларга үлэтин сырдатар оройуон, өрөспүүбүлүкэ сурунаалларыгар, хаһыаттарыгар бэчээттэнэн тахсыбыт ыстатыйалара барыта биир хомуурунньукка мунньуллан “Дьоллоох оҕо саас уйата – “Кэскил” оҕо уһуйаана” диэн туспа кинигэ буолан күн сирин көрдө. Саҥа буруолуу сылдьар уһуйаан кинигэтин сүрэхтэниитигэр ахтыылара киирбит ытыктанар, убаастанар дьоммут – Христина Корнилова, Христина Аммосова, Екатерина Юмшанова уонна билиҥҥи көлүөнэ иитээччилэриттэн Наталья Акимова, Варвара Стручкова ис дууһаларыттан санааларын атастастылар, ахтыыларын билиһиннэрдилэр. Тэрээһин бүтүүтэ хас биирдии кэлбит ыалдьыт, биир идэлээхтэр саҥа кинигэни бэлэх быһыытынан туттулар. Дьоро киэһэ бырааһынньыктааҕы толору астаах-үөллээх сандалы остуолунан, көрдөөх оонньууларынан, эҕэрдэ ырыаларынан түмүктэннэ.
Биллэн турар, элбэх дьон истэригэр, ааҕарыгар 65 – диэн улаханнык бэлиэтэнэр кэм-кэрдиитэ буолбатах. Арай аны иннибитигэр биэс сылынан кэлэр 70 сыл өссө ыраах курдук. Ол сыллар иһигэр, баҕар саҕаланыытыгар, баҕар ортотугар төһөлөөх элбэх үлэ-хамнас ыытыллыаҕа уонна нэһилиэк олохтоохторун биир бастыҥ баҕа санаалара – оскуола-саад тутуллан олоххо киириитэ чахчы баар буолара күүтүллэр, сабаҕаланар. Ити да иһин бу киэһэҕэ бэлиэтэммит, санааҕа улаханнык тоҥсуммат бэлиэ күммүт, сылбыт суолтата уонна ис хоһооно өссө кэҥээн, дириҥээн биэрдэ. Ону бэркэ диэн өйдөөн, өйөөн ытык саастаах киэн туттар дьоммут аҥаардас бу киэһэҕэ илэ бэйэлэринэн кэлэн мустубуттара уонна кыттыыны ылбыттара элбэҕи этэр.
Туругурдун Дьааҥыга – үөрэх дьоно, туругурдун Дьааҥыга – Адыаччытааҕы “Кэскил” оҕо уһуйаанын 65 сыллаах үбүлүөйэ!
Константин Каженкин
Ааптар хаартыскаҕа түһэриилэрэ