«Үс өрүс тардыылаах, уу чалгый куттаах дойдуга, Саха сирин тэбэр сүрэҕэр» — Кэбээйи улууһугар ыытыллыбыт өрөспүүбүлүкэтээҕи XIX Олоҥхо ыһыаҕар Дьааҥы улууһуттан уонтан тахса киһилээх дэлэгээссийэ тиийэн кытынна.
Дэлэгээссийэ салайааччыта — Дьааҥы улууһун култуураҕа салалтатын салайааччы Эрэл Викторович Стручков, сүрүн исписэлиистэр Дария Васильевна Васильева, Василий Афанасьевич Колесов, Саргылана Петровна Баишева (чабырҕах күрэһин кыттааччыта), Саргылана Слепцова (оройуон киин бибилэтиэкэтин кыраайы үөрэтэр сиэктэрин библэтиэкэрэ), Ульяна Петровна Слепцова (А.Р. Слепцов аатынан Элгэс орто оскуолатын учуутала, «Олоҥхо персонажтарын ырыата-тойуга» күрэс кыттыылааҕа), «Иис-уус дьарыга — үйэлэр кистэлэҥнэрэ” быыстапкаҕа кыттааччылар Елизавета Елисеевна Потапова, Айталина Гаврильевна Рожина, тимир ууһа Сергей Тимофеевич Потапов, «Аламай Күн алыптаах үҥкүүтэ» оһуохай күрэһин кыттааччыта Варвара Альбертовна Контогорова, уо.д.а. Дьааҥы улууһун чиэһин көмүскээтилэр.
“Ыһыах бары омуктары сомоҕолуур”
Олоҥхо ыһыаҕа от ыйын 3 күнүттэн саҕаланан, Уһун Хонуу диэн ааттаах сиргэ сарсыарда 10 чаастан «Таас Тумус күөнүгэр» олоҥхо тэрээһинин үйэтитиигэ аналлаах, туспа ис бырагыраамалаах, устуу түһүлгэ тэриллибит.
От ыйын 4 күнүгэр 11 чаастан «Иэримэ дьиэни иччилээн, иитэр сүөһүнү күрүөлээн, сыспай сиэллээҕи дэлэтэн, үөр табаны тэнитэн, өбүгэ үгэһин ситимнээн, ытык эбэҕэ сүгүрүйэн…» диэн толуу ааттаах театральнай көстүү сиэрэ-туома ыытыллыбытын кэнниттэн, улуустар дэлэгээссийэлэрин параадыгар Дьааҥы улууһун уонтан тахса киһилээх дэлэгээссийэтэ биир инники кэккэнэн хаамта.
Ыһыах сүрүн түһүлгэтигэр СӨ Ил Дархана Айсен Сергеевич Николаев: «Ыһыах Саха сиригэр олорор бары омугү түмэр, сомоҕолуур. Үс ытык өрүстэр – Өлүөнэ, Алдан уонна Бүлүү устан ааһар сирдэригэр ыһыах ыһылла турар. Олоҥхо ыһыаҕын алгыһа хас биирдии киһиэхэ тиийдин, дьолу, доруобуйаны, эйэни уонна кыайыыны аҕаллын, дойдуну көмүскүү сылдьар дьоммутугар күүстэригэр күүс уктун уонна төрөөбүт дойдуларыгар кыайыы көтөллөөх эргилинниннэр», — диэн эҕэрдэтигэр эттэ.
Ил Түмэн бэрэсэдээтэлин бастакы солбуйааччы, олоҥхоҕо Национальнай тэрийэр кэмитиэт бэрэссэдээтэлэ Александр Жирков Саха сиригэр төрүт култуураны, ыһыаҕы сайыннарыыга уонна төрүт үгэстэри ыччакка тиэрдиигэ улахан үлэ ыытылларын, саха култуурата аан дойду таһымыгар тахсыбытын бэлиэтээтэ.
Кэбээйи улууһун баһылыга Иван Левин Олоҥхо ыһыаҕын тэрээһин үлэтигэр, бэлэмнэниитигэр улуус олохтоохторо улахан үлэни ыыппыттарыгар, бу түгэн улуус историятыгар букатыннаахтык киирэрин, үлэ Ил Дархан сорудаҕынан суол оҥоһуллуутуттан саҕаламмытын бэлиэтээн туран, маннык сүҥкэн тэрээһин ыытыллыытыгар улуус олохтоохторун аатыттан Айсен Николаевка уонна Александр Жирковка махталын эттэ.
Чулуулары, талааннаахтары түмэр күрэстэр
Олоҥхо ыһыаҕын канонунан, күнүс 14 чаастан оҕолорго М.П. Обутова-Эверстова айымньытынан «Дьуруйаан Бэргэн» олоҥхо-испэктээх, «Кырсалыы кылыһахтаан, куоҕастыы куйуһутан, тахсар күн сардаҥатынан олоҥхолоох олоҕу туойдахпытына…» олоҥхо күрэһэ, маны сэргэ «Алгыстаах ытык иһиттэр» диэн үгэскэ киирбит маһынан, туойунан оҥоһуллубут саха төрүт иһитин-хомуоһун күрэһэ, «Куйаар кутуллар дорҕооно» кылыһах-кырыымпа күрэһэ, «Хомус хомуһун дорҕоонноро» хомусчуттар күрэстэрэ, V өрөспүүбүлүкэтээҕи олоҥхону ааҕыы марафона, «Талба талаан» түһүлгэҕэ «Иис-уус дьарыга – үйэлэр кистэлэҥнэрэ» диэн норуот маастардарын үлэлэрин көрүү быыстапката, хотугу норуот түһүлгэтигэр төрүт үгэстэри көрдөрөр декоративнай-прикладной үлэлэргэ күрэс, фольклор түһүлгэтигэр «Омук төрүт таҥаһа — өбүгэ өйдөбүнньүгэ» Саха сиригэр олорор норуоттар таҥастарын көрүү күрэһэ, «Аламай Күн алыптаах үҥкүүтэ» оһуохайга күрэх кэккэлии ыытыллан, Саха сирин чулуулара, кыахтаахтара, талааннаахтара илин-кэлин түсүһэн, тэрээһини көҕүлүттэн туттулар.
Аҥаардас национальнай көрүҥнэргэ 3,5 мөлүйүөн солкуобай үп көрүллүбүтэ Олоҥхо ыһыаҕын тэрээһинин таһымын биир этииттэн кэрэхсэттэ. Ыалдьыт-дьон бэлиэтээһиннэринэн, былыргы түҥ үйэтээҕи өбүгэлэр сэриилэрин санаппыт «Ат Саадах» диэн атынан сүүрдэн иһэн, оҕунан ытыы күрэһэ саха спордугар сонун көстүү буолла. Даҕатан эттэххэ, саха спордугар сүгүрүйээччи сыл ахсын бүк элбии турара, холобур, мас-рестлинг аан дойду таһымыгар тахсыбыта, күүстээх болҕомто ууруллара спорт сайдыыта улаатан иһэрин көрдөрөр.
Билигин дойдуга буола турар балаһыанньанан, быйылгы тэрээһиҥҥэ сорох улуустар кыттыбатылар, Дьааҥыттан аҕыйах киһилээх дэлэгээссийэ тиийэн кытынна.
«Иис-уус дьарыга – үйэлэр кистэлэҥнэрэ» декоративнай-прикладной искусство быыстапка-көрүүтүгэр Саха сирин 18 улууһуттан 200 маастар кытынна. Национальнай спорт көрүҥнэригэр уопсайа 300-тэн тахса спортсмен кытынна. Олоҥхо ыһыаҕар уопсайа тыһыынчаттан тахса киһи кыттыбыта бэлиэтэннэ.
Систэр ситимнииллэр
Саха сирин килбэйэр киинэ Дьааҥы Суордааҕын сиригэр бэлиэтэммитэ биллэр. Оттон ыаллыы сытар Кэбээйи улууһугар ыытыллыбыт, сурахтыын сураҕырбыт «Олоҥхо ыһыаҕа Саха сирин килбэйэр киинигэр ыытылынна» диэн өйдөбүл бу икки улуус – Дьааҥы уонна Кэбээйи улуустара систэринэн ситимнэһэн туралларын мэлдьэспэт.
Бу икки улуустар уһук нэһилиэктэрэ Суордаахтан Сэбээн Күөлгэ диэри 1949 килэмиэтир диэн бэлиэтэннэр да, Таастаах Дьааҥы муус суорбаларынан тайаммыт улуу систэрэ икки улууһу быспакка ситимнииллэр. Эндыбал үрэҕэ Дьааҥы бассейнын Арчыкаан диэн хаҥас салаатыттан тардыллар, онно түһэр уулар бары Дьааҥы хайаларын илин өттүттэн кутуллаллар.
2016 сыллаахха Дьааҥы улууһугар ыытыллыбыт Олоҥхо ыһыаҕын санаппыт быйылгы Кэбээйитээҕи ыһыахха кыттыбыт дэлэгээссийэ күрэхтэһээччилэрэ: «Адьас бэйэбит дойдубутугар сылдьыбыт курдук маанылаттыбыт, астара дэлэйэ, ыалдьытымсахтара, хас биирдии ыалдьыкка болҕомтолоро улахана үчүгэйин киһи тылынан сатаан эппэт», — диэн үөрэ кэпсииллэр.
Хотугу улуус дьоно былыр-былыргыттан, айылҕаларынан даҕаны, аймаҕыргаһар үгэстэрэ аныгы XXI үйэҕэ тиийэ кэлбитэ хайҕаллаах. Ол да иһин планета саамай тымныы оройуттан Кэбээйигэ ыытыллыбыт өрөспүүбүлүкэтээҕи Олоҥхо ыһыаҕар тиийбит дьааҥылар саныыр санаалара, кэпсиир кэпсээннэрэ өрө көтөҕүллүүлээх.
Олорор сириҥ-уотуҥ, айылҕа, тыынар тыыннаах үүнэригэр-сайдарыгар күүс буолалларын туһунан араас кинигэлэртэн, аныгы технология нөҥүө куйаар ситимнэриттэн ааҕа-билэ сылдьар араас көлүөнэ дьон өбүгэ олорон ааспыт олоҕун муударастарыгар эргиллэн көрүүтэ туһунан омук култууратын, олоҕун маннык тэрээһиннэр нөҥүө көрдөрүүтэ омугу тыынныыр, уһун үйэлиир.
Кыттааччылар махтаналлар
Олоҥхо ыһыаҕар кыттыы биир хайысхатынан уопут атастаһыы, саҥаны киллэрии, билии-көрүү буоларын бэлиэтээн туран, Дьааҥыбыт кыттааччылара «Дьааҥы аартыга» хаһыат нөҥүө махталларын эттилэр, санааларын үллэһиннилэр.
Эрэл Викторович Стручков, Дьааҥы улууһун култуураҕа салалтатын уонна дэлэгээссийэни салайааччы:
—Дойдуга, өрөспүүбүлүкэҕэ үп-харчы кырыымчыгынан сибээстээн, уустук кэм кэлбитин да иһин, Дьааҥы улууһун баһылыга Владислав Михайлович Иванов «Култуура сылынан Олоҥхо ыһыаҕар кыттыыны ыларгыт наада» диэн сүбэлэһэн туран, кыра үбү-харчыны көрөн, Дьааҥы дэлэгээссийэтэ Кэбээйи сиригэр баран, кыттан кэллибит. Онон улууспут баһылыгар махталбыт улахан.
Дария Петровна Васильева култуура өттүгэр тэрээһиннэргэ кыттааччылары хомуйар эппиэтинэстээх, бэйэтэ сүүрэр-көтөр, кыттар сүрүн исписэлиис быһыытынан барыста. Сүрүн састааптан ураты ким уоппускаҕа сылдьары, Дьокуускайга олорор талааннаах дьоммутун хомуйан барбыппыт. Ону тэҥэ, Дьокуускайтан Кэбээйигэ барыыга-кэлиигэ илдьэ сылдьыбыт, барытыгар көмөлөспүт суоппарбытыгар, Дулҕалаахтан төрүттээх, Ньурбаҕа күтүөттээн олорор Руслан Саниевка Дьааҥы улууһун култууратын салалтатын уонна тус бэйэм ааппыттан истиҥ махталбын тиэрдэбин.
Дэлэгээссийэлэри нэһилиэктэринэн араартаан көрсүһүннэрбиттэрэ. Дьааҥы улууһун дэлэгээссийэтин Таисия Васильевна Кейметинова баһылыктаах Сэбээн Күөл нэһилиэгэ көрсүбүтэ. Сэбээн Күөллэр көрсүбүттэрэ хайа да өттүбүтүгэр ис-иһиттэн үөрүүлээх, чугас – кинилэр уруккута Эбээн-Бытантай улууһугар киирэллэрэ, Дьааҥыны, Суордааҕы кытта ыкса сибээстээх, уопсай билэр дьонноох буоламмыт, чугастык билистибит.
Таисия Васильевна күүстээх салайааччы эбит, Сэбээн Күөлтэн улахан дэлэгээссийэлээх, баһаам элбэх табалардаах кэлэн, ыһыах аһыллыытын көстүүтүн улаханнык киэргэттилэр. Олоҥхо ыһыаҕын саамай сүрүн түгэннэрин, кэрэтин көрбөтүлэр да диэххэ сөп. Хотугу дьон буолан, аһаҕастара, ыалдьытымсахтара бэйэбит улууспут дьонун курдуктар.
Бырайыас, тырааныспар, ас боппуруостара түргэнник быһаарыллыбыттара – Кэбээйи нэһилиэнньэтин ахсаана аҕыйах буолан, дэлэгээссийэлэри, биһигини оскуолаҕа олохтообуттара, квота быһыытынан 15 киһини түһэрбиттэрэ – дьахталлары үһүс этээскэ, эр дьону спортивнай саалаҕа. Инньэ гынан, Саха сирин араас улуустарыттан тиийбит кыттааччылары кытта түөрт күн устата сүрдээх үчүгэйдик сырыттыбыт.
Арай, ас өттүгэр дуогабар түһэрсибэккэ хаалбыппыт, ол эрээри Сэбээн Күөл баһылыга Таисия Васильевна бу боппуруоһу бэрт түргэнник быһааран, дэлэгээссийэбитин кэлиэхпитигэр диэри күҥҥэ иккилиитэ буор-босхо аһатан, илдьэ сырытта. Астара-үөллэрэ баһаама, таба этинэн араас бүлүүдэ эгэлгэтэ астаммыта хотугу норуот дэлэгэйин көрдөрдө.
Култуура өттүгэр тоҕус кыттааччы баран, араас анал ааттарга тигистилэр. Оҕунан ытыыга Дьокуускайтан тиийбиттэрэ, бастакы холонуулара да буоллар, кыахтарынан кытыннылар. Дьон-киһи бары да астынныбыт, бэркэ тэрийбиттэр — далбаатаатыҥ да, массыынанан бөһүөлэккэ диэри илдьэн биэрэллэрэ, эйэҕэстэрэ олус үчүгэй. Уһун Хонуу устунан саҥа тутуулар тупсаҕайдык кэккэлэспиттэр, Аал Луук Мас Дьааҥыга ыытыллыбыт Олоҥхо Ыһыаҕын маһыгар майгынныыр.
Ыһыах диэн сахаҕа Саҥа Дьылбыт буоллаҕа, онно алгыс ылаары, алгыс түспүт аһын аһаары тоҕуоруһабыт. Ыһыах аһыллыытын бастакы күнүгэр култуура салайааччыларын мунньаҕар Кэбээйи улууһун култууратын салайааччы Илья Николаевич Алексеевка Дьааҥы култууратын салалтатын аатыттан уонна Кэбээйи улууһун баһылыгар Иван Иванович Левиҥҥэ Дьааҥы улууһун баһылыга Владислав Михайлович Иванов аатыттан эҕэрдэ суруктары туттардыбыт. Маны таһынан дэлэгээссийэбитин көрсүбүт Сэбээн Күөл баһылыга Таисия Васильевна Кейметиноваҕа Махтал сурукпутун туттардыбыт.
Олоҥхо Ыһыаҕар Дьааҥы улууһуттан төрүттээх кыттыбыт дьоҥҥо дэлэгээссийэбит кыттааччыларыгар, спортсменнарга, култуура үлэһиттэригэр улуус култууратын салалтатын аатыттан барҕа махталбын тиэрдэбин.
Кэлэр сыл Ленскэй улууһугар ыытыллыахтаах Олоҥхо ыһыаҕар улуус сыал-сорук туруорунан, олохтоохтук бэлэмнэнэн, тэринэн тиийэн, кыттыахпыт.
Дария Петровна Васильева, Дьааҥы улууһун култууратын салалтатын сүрүн исписэлииһэ:
—Олоҥхо Ыһыаҕар дэлэгээссийэ тэринэн кыттаҕыт диэннэр, ыксалынан хомуллан барбыппыт. Урукку өттүтүгэр маннык тэрээһиҥҥэ кыттыыга тэрээһин үлэтэ, бэлэмнэниитэ сылы быһа ыытыллар этэ. Бырайыас кырыымчык буолан, сорох биир дойдулаахтарбытын куораттан кытыннардыбыт. Тэрээһиннэргэ, күрэстэргэ култуураттан барыта 8 киһи кытынныбыт. Ыһыах иннинээҕи күн, бэс ыйын 2 чыыһылатыгар айаннаабыппыт. Нөҥүө күн кыттааччылары регистрациялааһын, мандатнай хамыыһыйа үлэлэрэ ыытылла тураллара, ким ханнык күрэххэ кыттыахтааҕын чуолкайдаан, регистрациялатыы буолбута. Эбиэт кэнниттэн түһүлгэлэр арыллыыларын сиэрэ-туома ыытыллыбыта.
Күрэхтэринэн эттэххэ: «Алгыстаах тойукпут айхаллыы дуорайдын» тойуксуттар күрэстэригэр Дьааҥыттан Саргылана Семеновна Слепцова үһүс бириистээх миэстэҕэ тиксибитэ – ити биһиги улууспутуттан быйылгы ыһыахха улахан кыайыы. Бэс ыйын 4 күнүгэр «Талба талаан» түһүлгэҕэ «Норуот уус-уран оҥоһуктарын көрүү «Уус дьарыга – үйэлэр кистэлэҥнэрэ» диэн күрэҕэр өбүгэ үгэстэринэн иистэнии, сиэлинэн өрүү, куйуур, илим курдук үлэлэри көрбүттэрэ. Быйыл биир сонун көрүү — балык уҥуоҕуттан, хатырыгыттан, тириититтэн оҥоһуктары көрүү, ону тэҥэ, олоҥхо дьоруойдарын композицияларын көрүү буолбута.
Быйыл аан бастакытын Олоҥхо ыһыаҕын күрэһэр биһигини кытта Айталина Гаврильевна Рожина кыттан, анал ааты ылла. Маннык улахан тэрээһиннэргэ кыттан үөрэнэр эдэр кыттааччыбыт, инникилээх киһибит Варвара Контогорова оһуохай күрэһэр кытынна, бэйэтин көрдөрөн иһиэ диэн эрэнэбит.
Күнүс 2 чаастан саха омугун уонна хоту дойду төрүт олохтоох омуктарын таҥастарын көрүү «Омук төрүт таҥаһа – өбүгэ өйдөбүнньүгэ» күрэххэ 18-19 үйэтээҕи сөргүтүллүбүт таҥаһы (реконструкция), иккиһинэн – күннээҕи уонна мааныга кэтиллэр таҥас кэлиэксийэлэрин көрүү буолбута.
Манна мин үүс тириитинэн тигиллибит саҕынньаҕы реконструкциялаан, тигэн, быйылгы Олоҥхо ыһыаҕар кытынным. Үүс тириитинэн саҕынньаҕы, үүс өрөҕөтүнэн улахан дьабака бэргэһэни, маҥан тыс этэрбэһи, маҥан моойторуктаах, үтүлүктээх таҥас толору кэмпилиэгин тиктэн, анал бириистээх аат ылан, соһуйдум да, үөрдүм да…
Олоҥхо ыһыаҕын бары күрэстэригэр 80-тан тахсалыы киһи кытынна, онон наһаа уһун уочараттаах, 30-тан тахса кыраадыс итии күҥҥэ таҥаскын кэтэн сылдьаҕын.
Үсүһүнэн, «Дьиэ кэргэн ыһыахха кэтэр маанылаах таҥастара» көрүҥҥэ Табалаахтан төрүттээх Елизавета Елесеевна Потапова таба тириититтэн кыһыҥҥы таҥастары тигэн аҕалан, кыттан, бириистээх анал аат хаһаайына буолла.
Олоҥхо персонажтарын ырыаларын-тойуктарын күрэһэр Саргылана Слепцова анал аат хаһаайына буолбута, бу күрэххэ, өрөспүүбүлүкэ туонатыгар аан бастаан бэйэлэрин холонон көрөөччү Ульяна Рожина олоҥхо персонажтарыгар кыттан, «Хаан Дьаргыстай олоҥхоттон Кыталык кыыс ырыатын толорон, көрөөччүлэр сэҥээриилэрин ылла. «Оноҕос кэриэтэ сытыы, бэргэн» диэн чабырҕахсыттар күрэстэригэр Саргылана Баишева кыттан, бириистээх анал ааты ылла. Саргылана урукку өттүгэр эмиэ хас да ыһыахха кыттан, анал ааттары ылбыт чабырҕахсыт.
Онон быйыл Кэбээйи улууһугар ыытыллыбыт Өрөспүүбүлүкэтээҕи XIX Олоҥхо ыһыаҕар кыттыбыт күрэхтэһээччилэр аҕыйах да буолларбыт, анал аат ылан, улууспутун ааттатан кэллибит. Онон бары кыттыбыт дьоҥҥо, улууспут салалтатыгар махталбыт улахан.
Дьааҥыбыт уратытын көрдөрдүбүт
—Мин Дьааҥым олоҥхотун, фольклорун уратытын туһунан, кэрэтин киэҥ сиргэ биллэрэр баҕалаах баран, кытынным. Түөлбэ оһуохайдьыттарыгар Варвара Контогорова кытынна, эдэр киһи үөрэнэн иһиэҕэ, сэргэхтик оһуохайдаата. Василий Колесов дэгэрэҥ күрэҕэр тыыннаах дорҕоонунан, ол эбэтэр, доҕуһуола суох кытынна. Арассыыйа, аан дойду бэстибээллэригэр маннык толоруу олус сыаналанар, — диэн санаатын үллэһиннэ Саха сирин дьахтар олоҥхоһуттарын реестригэр киирбит олоҥхоһут, норуот түөлбэнэн тойугун чинчийээччи, «Кырсалыы кылыһахтаан, куобахтыы куйуһутан, тахсар күн сардаҥатынан олоҥхолоох олох» күрэс «Түөлбэ үгэһин утумнааччы» анал аат хаһаайына, олунньуга ыытыллыбыт норуоттар икки ардыларынааҕы бэстибээл 1-гы үрдэлин хаһаайына, Санкт-Петербурга ыытыллыбыт «Традиции народов Якутии» диэн Арассыыйа эрэгийиэннэрин бэстибээлин Гран-при хаһаайката Саргылана Семеновна Слепцова.
-Биһиги Дьааҥылар Кэбээйигэ ыытыллыбыт Олоҥхо Ыһыаҕар туох баар кыахпытынан бэркэ кыттан кэллибит. Бэйэ-бэйэбитин өйөһөн, биир сомоҕо сылдьан кэллибит. Чуолаан култуура үлэһиттэригэр, миигин кытыннара илдьэ барбыт Дария Петровна Васильеваҕа, бөлөхпүт салаайааччытыгар Эрэл Викторович Стручкова улаханнык махтанабын. Дулҕалаахтан төрүттээх суоппар уолбут Руслан биһигини бэркэ тиэйэ сырытта, олус маладьыас уол. Уонна мин тикпит таҥаспын дефилеҕа хааман киирэн көрдөрбүт сүрүн моделларбар – эбээн норуотун таҥаһын сайбаччы кэтэн хаампыт Саргыланаҕа уонна эр киһи кыһыҥҥы таҥаһын кэппит, култуура салалтатын специалиһыгар Василий Афанасьевич Колесовка махталбын этэбин. Бу улахан тэрээһиҥҥэ кыттан, төрөөбүт Дьааҥым дьонун кытта билсибиппиттэн олус үөрэбин, — диир хотугу олохтоох норуот таҥнар таҥаһын тигиигэ иис ууһа, көмүс иннэлээх иистэнньэҥ, норуот маастара Елизавета Елисеевна Потапова.
Саха сиригэр XIX-с төгүлүн ыытыллыбыт Олоҥхо Ыһыаҕар Дьааҥы талааннаахтара бэлиэтэннилэр, үйэлэргэ умнуллубат өйдөбүнньүк буолар сэмэй кыайыылара Дьааҥы улууһун историятыгар киллэриллиэхтэрэ.
Элбэх Олоҥхо ыһыаҕар кыттыбыт СӨ Култууратын үтүөлээх үлэһитэ, СӨ норуот маастара Дария Петровна Васильева «Биир кыттыынан тохтообокко, маннык улахан тэрээһиннэр күрэстэригэр сыл аайы кыттан, элбэххэ үөрэнэн, үүнэн иһиэххэ наада» диэбитинии, кэлэр 2027 сылга Ленскэй улууһугар ыытыллыахтаах Олоҥхо ыһыаҕар эрдэттэн бэлэм эрэйиллиэхтээх эбит.
Улуу ыһыахха кыттан, Дьааҥыны ааттатан кэлбит талааннаах дьоммутунан киэн туттан туран, эҕэрдэлиибит.
Раиса Чирикова