1851 сыл бүтэһигэр ахсынньы 30 күнүгэр Буустаахха 60 биэрэстэ баран 20 киһини таҥараҕа тиксэрэр. Нөҥүө күнүгэр ахсынньы 30 күнүгэр төннөн кэлэр.
Куорат дьонун таҥараҕа тиксэрэллэр. Ороһуоспа кэнниттэн чугастааҕы сирдэргэ сылдьан биирдиилээн дьоннору таҥараҕа тиксэрэр. Уһун сынньалаҥ. 1852 сыл тохсунньу 14 күнүгэр 40 биэрэстэ айаннаан киэһэ Ыылай (Мачах) 7 ыал олорор түөлбэтигэр тиийэллэр. Нөҥүө күнүгэр 30 киһини таҥараҕа тиксэрэр, 2 оҕону сүрэхтиир, 3 ыалы холбуур (саахсалыыр), Онтон киэһэ 20 биэрэстэ айаннаан Силээҥҥэ тиийэн хас да киһини таҥараҕа тиксэрэр. Онтон 25 биэрэстэлээх ыраах Быраҥатталаахха тиийэллэр. Онно 20 киһини таҥараҕа тиксэрэр, 10 оҕону сүрэхтиир (саамай элбэх), 3 ыалы холбуур.
Тохсунньу 17 күнүгэр Айаан-Бүтэйигэр 6 ыал олорор сиригэр түөлбэтигэр тиийэллэр. 10 киһини таҥараҕа тиксэрэн баран тохсунньу 18 күнүгэр Хаспах 5 ыал олорор түөлбэтигэр тиийэллэр, 20 киһини таҥараҕа тиксэрэр, 4 оҕону сүрэхтиир. Тохсунньу 19 күнүгэр киэһэ Үөттээххэ тиийэллэр, 20 киһини таҥараҕа тиксэрэр, 4 оҕону сүрэхтиир, 1 ыалы холбуур. Тохсунньу 20 күнүгэр Кубалаахха 15 ыал олорор түөлбэтигэр тиийэллэр, 50 киһини таҥараҕа тиксэрэр, 5 оҕону сүрэхтиир, 1 ыалы холбуур. Тохсунньу 21 күнүгэр Тахтайдаах ойуун Чокуурап балаҕаныгар хоноллор. Сарсыарда 30 киһини таҥараҕа тиксэрэр, 2 оҕону сүрэхтиир.
Хоно сытан аатырбыт Чукороп ойууну кытта кэпсэтиһэн, ойууннууруттан акаастаннарар, баттаҕын кырыттарар, дьиэтин таҥара уутунан ыраастыыр, дүҥүрүн суох гыннарар. Тохсунньу 22 күнүгэр Суордаах түөлбэтигэр кэлэллэр, 40 киһини таҥараҕа тиксэрэр, 7 ыалы холбуур, 3 оҕону сүрэхтиир. Тохсунньу 23 күнүгэр Хатыҥнаахха кэлэллэр, 15 киһини таҥараҕа тиксэрэр, 2 оҕону сүрэхтиир, 1 ыалы холбуур. Манна биир күтүр ойууну көрсөн кэпсэтиһэр, иннин кыайан ылбат. Тохсунньу 24 күнүгэр Улаҕа тиийэллэр, нөҥүө күнүгэр 25 киһини таҥараҕа тиксэрэр, 1 оҕону сүрэхтиир, 7 ыалы холбуур. Онтон Моой Үрэх диэки сэхэ балаҕаныгар хоноллор, хас да киһини таҥараҕа тиксэрэллэр. Тохсунньу 26 күнүгэр Улаҕаҕа төннөн кэлэн 4 киһини таҥараҕа тиксэрэллэр. Тохсунньу 27 күнүгэр Бытантай диэки баран саха балаҕаныгар хоноллор, 2 оҕону сүрэхтииллэр, дьонун холбууллар. Онтон тохсунньу 28 күнүгэр Барыллыалаах диэн түөлбэҕэ кэлэллэр, нөҥүө күнүгэр 10 эбээни уонна саханы таҥараҕа тиксэрэр, 3 оҕону сүрэхтиир. Тохсунньу 30 күнүгэр халлаан тымныйан турар кэмигэр Хомо-төрдө диэн сиргэ хоноллор, онтон Дьарҕаалаах түөлбэтин булаллар. Нөҥүө күнүгэр 30 киһини таҥараҕа тиксэрэр, 1 оҕону сүрэхтиир. Ол киэһэ олунньу 1 күнүгэр Хобо-ыйаабыт диэн сиргэ хоно сытан 70 киһини таҥараҕа тиксэрэр, аҥара эбээннэр, 12 оҕону сүрэхтиир, 1 ыалы холбуур. Тоҥус көс дьоно кэлэллэр, олохтоох тоҥус кинээстэрэ биһигини кытта хон, кэпсэт диэн хааллараллар, сарсыарда 12 эбээни таҥараҕа тиксэрэр, 3 оҕону сүрэхтиир. Онтон олунньу 5 күнүгэр, хаар халыҥ буолан, нэһиилэ айаннаан, Мас салаа диэн сиргэ хоноллор, онно 15 саханы таҥараҕа тиксэрэр, 3 оҕону сүрэхтиир. Онтон олунньу 6 күнүгэр Мындыйа кэлэн хоноллор, 6 киһини таҥараҕа тиксэрэр. Олунньу 8 күнүгэр киэһэ Кустуур түөлбэтигэр кэлэн 12 киһини таҥараҕа тиксэрэр, 3 оҕону сүрэхтиир. Ол киэһэ Кыыл-Ыйаабыкка кэлэллэр, 8 киһини таҥараҕа тиксэрэр, олунньу 9 күнүгэр Алыыга кэлэн хоноллор. Сарсыарда 20 киһини таҥараҕа тиксэрэр, 5 оҕону сүрэхтиир. Онтон киэһэ Өҥ-күрүө диэн түөлбэҕэ хонон баран, сарсыарда 15 киһини таҥараҕа тиксэрэр, 3 оҕону сүрэхтиир. Олунньу 12 күнүгэр аара Буллаар диэн сиргэ 10 киһини таҥараҕа тиксэрэр уонна түүнүн 60 в сири айаннаан Тыһы-кыыл диэн түөлбэҕэ сарсыарда тиийэллэр, 10 киһини таҥараҕа тиксэрэр. Сарсыныгар Мэҥэ (Бэрэ) диэн сиргэ хонон баран, 10 киһини таҥараҕа тиксэрэр, 1 оҕону сүрэхтиир, онтон киэһэ Кыталыктаахха кэлэн хоноллор. Сарсыарда 20 киһини таҥараҕа тиксэрэр, 1 оҕону сүрэхтиир, 1 өлбүт киһиэхэ кылабыыһаҕа сылдьан ыллыыр. Өссө хоту 6 дьадаҥы дьону таҥараҕа тиксэрэр. Онтон төннөн Тыһы-Кыылларыгар кэлэллэр. Олунньу 19 күнүгэр аара буллаарга 3 киһини таҥараҕа тиксэрэр Кубалаахха тиийэн хоноллор. Онтон тохсунньу 21 күнүгэр 60 в сири айаннаан Кулгааҕа суох үрүйэни туораан Билиргэ кэлэллэр. Олунньу 22 күнүгэр Кылыс –Оттооххо таһырдьа хоноллор уонна Кубалаахха олунньу 23 күнүгэр икки булчут балаҕаныгар хоноллор, куобах этин сииллэр. Онтон Өйөмү диэн сиргэ хоноллор, онно баар дьону таҥараҕа тиксэрэр. Олунньу 25 күнүгэр Омолой диэки 70 в сири айаннаан Куоҕастаах диэн сиргэ хоноллор, онтон олунньу 27 күнүгэр Дьүөгэ диэн сиргэ 15 киһини таҥараҕа тиксэрэр. Олунньу 8 күнүгэр Тыаллаах сиргэ хоноллор. Бу түөлбэттэн хас да ойуун түҥүрүн булан уоттатар, хоммут балаҕаннарын сибэтиэй уунан ыраастыыр.
Биһиги улууспутуттан тахсан Усуйаана диэки айанныыллар. Дьэ ити курдук таҥара улахан тойона епископ Дионисий Хиров биһиги улууспут сирдэригэр, түөлбэлэригэр 172 сыл анараа өттүгэр сылдьан таҥара үөрэҕин, сулууспатын ыытан турар. Билиҥҥи дьон итинник айанныахтара дуо?
Сылгыһыт уола